donderdag 10 april 2014 / De Volkskrant / Magne Klann en Lars Aurtande / NRK / Media Noorwegen NRK Slow TV Televisie The Piip Show

Krant en Tijdschrift / Media

De Wereld Staat Stil

 

Vanaf primetime twaalf uur lang een breimarathon uitzenden.Vierentwintig uur lang zalmvissers vastleggen, met voor- en nabeschouwing. Of van vroeg op de avond tot de volgende ochtend een kampvuur filmen. De Noorse publieke omroep NRK doet het. Deze maand begonnen ze met een nieuw slow-television- project: The Piip Show. Drie maanden lang zijn de beslommeringen van een groep vogels in een als koffiebar uitgedost vogelhuisje vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week live te volgen. Voorlopig alleen op internet, maar binnenkort waarschijnlijk ook op televisie.

 

Zomaar een maandagmorgen in The Piip Show. Minutenlang gebeurt er niets. Het is moeilijk de aandacht bij de lege koffiebar te houden. Maar dan is er beweging. Rechtsonder in beeld komt iets voorbij. Het blijft onduidelijk wat het is. Zo grijpt het saaie beeld je ineens bij de lurven. Wat liep daar net voorbij? Uit het niets springt de indringer op de bar. Het is een eekhoorn, die schaamteloos het voedsel van de stamgasten begint op te peuzelen.

 

 

Het begon allemaal in 2003, met fotograaf Magne Klann. Hij bedacht het concept voor The Piip Show deel 1. Toen filmde hij één vogel met een van NRK geleende webcam. In ruil voor de camera mocht de omroep de simpele livestream op haar website laten zien. Hoewel er maar een paar duizend mensen keken, won het programma een Europese prijs voor media-innovatie. 'Toen zagen we de potentie van dit project', zegt Klann. 'Wij dachten dat er alleen fervente vogelaars zouden kijken, maar we kregen reacties van allerlei soorten mensen.'

 

Elf jaar later kan Klann uitpakken met verschillende decors, attributen en locaties. Zo zal de aandacht binnenkort van de bar naar een aantal tot slaapkamer omgetoverde nestboxen gaan om het broedseizoen van dichtbij te kunnen volgen. Naast de livestream is er op de website van The Piip Show allerlei informatie over de stamgasten te vinden: wat eet een koolmees? Of hoe bouw je het beste een vogelhuisje voor een vliegenvanger? Overdag is er ook een ornitholoog online die vragen over de vogels beantwoordt.

 

Het is belangrijk voor NRK dat het programma interactief en educatief is, vertelt Andreas Grimsæth, namens de Noorse publieke omroep eindverantwoordelijke voor het project. 'We willen een beter Noors internet, waarbij we alle kansen die het internet biedt, proberen te benutten.' Per dag kijken nu tienduizenden mensen naar het leven van de vogels in de koffiebar. Op Facebook, Instagram en Twitter worden onder de hashtag #nrkpiip foto's uit het programma gedeeld. De Noorse kroonprinses Mette Marit is enthousiast: 'Thats why we looooove Norwegian broadcasting', twitterde ze vorige week.

 

Al jaren experimenteert NRK met wat ze slow television zijn gaan noemen. Volgens Thomas Hellum en Rune Møklebust, de mannen achter het concept, draait het allemaal om verhalen vertellen. In de koffiekamer van de lokale NRK-afdeling in Bergen werd het idee voor slow television in 2009 geboren. Møklebust en Hellum werkten in die tijd aan een documentaire over de in Noorwegen iconische spoorweg tussen Oslo en Bergen. Nadat iemand had gevraagd wat ze met de grote hoeveelheid overgebleven beeldmateriaal gingen doen, ontstond het bizarre idee het hele traject integraal uit te zenden.

 

'In zo'n uitzending vertelt de gebeurtenis zelf het verhaal, zonder dat iemand daarop invloed uitoefent', legt Hellum uit, 'Het prikkelt de fantasie, kijkers worden uitgedaagd een eigen verhaal te construeren.' Hellum en Møklebust waren wel te porren voor het experiment. Toen restte nog één hindernis: 'Je hebt hele moedige omroepbonzen nodig om zo'n idee van de grond krijgen', zegt Hellum, 'dat was misschien wel het moeilijkste van het hele project.'

 

Maar Møklebust had ook een paar serieuze troeven in handen. 'We zetten in op de eenheid die het programma vormt. Normaal gesproken moet je elk half uur mensen naar je zender lokken. Dit was één geheel, mensen die je binnenhaalt, houd je hopelijk ook binnen', zo redeneerde Møklebust. Verder zet NRK altijd hoog in op innovatie, want ze zien het als onderdeel van hun missie om televisie te maken die de commerciëlen niet maken. 'Dit is een radicaal en vernieuwend televisieconcept, dat vond de omroep wel interessant.'

 

Dat het programma veel aandacht zou trekken, stond volgens Møklebust vast. 'Dat zien ze graag bij een omroep.' Daarnaast was het spotgoedkoop, ruim zeven uur televisie voor de helft van de prijs van een normale documentaire van een half uur. Uiteindelijk kwam het groene licht. De omroep had weinig te verliezen met het experiment. 'Probeer het maar eens', zeiden ze. 'We zullen wel zien waar het eindigt.'

 

 

Zo keken op vrijdag 29 november 2009 om acht uur 's avonds 1,2 miljoen Noren, ruim eenvijfde van de bevolking, naar de eindeloze beelden van de spoorweg tussen Oslo en Bergen. Zeven uur en zestien minuten lang kregen ze beelden te zien van een camera die op de neus van de locomotief was gemonteerd. Zonder één knip of onderbreking trokken stations, steden en vooral prachtige landschappen aan de kijker voorbij. Het programma werd goed ontvangen. 'Dit is waar ik kijk- en luistergeld voor betaal', twitterden meerdere Noren. En: 'Waarom houden jullie het maar bij zeven uur?'

 

Inmiddels heeft NRK tien slow- televisionmarathons uitgezonden, waaronder de breimarathon, het zalmvissen en het kampvuur. 'Het zijn echt evenementen geworden', vertelt Møklebust. 'Het hele land komt samen. Men heeft het erover op social media en bij de koffiemachine.' In bejaardenhuizen, cafés en ziekenhuizen is de televisie vaak de hele dag afgestemd op de slow-televisionprogramma's.

 

Volgens Andreas Grimsæth van The Piip Show heeft het succes ook te maken met de drukke levens die de Noren leiden. 'Slow television werkt haast hypnotiserend, je wordt erin getrokken en niet vermoeid met allerlei snelle camerabewegingen en knip- momenten. Je kunt zelf bepalen wat je aandacht verdient. Je kunt gaan slapen met de gedachte dat het programma er nog zal zijn als je wakker wordt.'

 

Het succes in Noorwegen zit voor een groot deel in de typisch Noorse thema's van de uitzendingen. De treinreis tussen Oslo en Bergen is een reis die elke Noor een keer in zijn leven wil hebben gemaakt. Zalmvissen behoort tot een van 's lands oudste tradities en iedere Noor heeft wel een zelfgebreide trui. Toch zijn bedenkers

Møklebust en Hellum ervan overtuigd dat slow tele-vision ook in Nederland kan aanslaan. 'Ik zie niet in waarom je niet over de Amsterdamse grachten zou kunnen varen', aldus Hellum.

'Of schaatsen in de winter, dat doen jullie toch urenlang?'

 

'INTERESSANT CONCEPT'

 

Marcel Peek, netmanager van Nederland 1, kent het concept en vindt het erg interessant. Nederland van Boven van de VPRO gaat volgens hem al min of meer uit van hetzelfde concept en binnenkort komt de EO met Nederland vanaf het Water, dat door de Noren is geïnspireerd. 'Het is zeker ook onderdeel van de missie van de Nederlands Publieke Omroep om dit soort dingen te doen. We willen Nederland graag in al zijn vormen tonen.' Maar 24 uur met...ook echt 24 uur uitzenden, dat ziet Peek niet snel gebeuren.